Ana sayfa IŞIĞIN GÖR DEDİĞİ GAZETELER NEDEN SARARIR?

GAZETELER NEDEN SARARIR?

1019
0

Bu gün sizlere gazetelerin neden sarardığını ve sararmasını nasıl önleyebileceğiniz hakkında bilgiler vereceğim.

Hiç dikkatinizi çekti mi, balkonda ya da güneş alan bir yerde çeşitli amaçlarla kullanılmak üzere saklanan gaze­teler, bir süre sonra sararmaya başlarlar. Özellikle arşiv merak­lıları için eski gazete ve dergileri uzun süre saklamak, zamanla sararıp soldukları için sıkıntılıdır. Ama her işin olduğu gibi bu­nun da bir püf noktası vardır. Gazete kâğıdının sararma nedeni bilinirse koruyucu önlemler almak daha kolaylaşır.

Kâğıt, beyaz selülozdan oluşan odundan yapılır ve odunda % 25-35 oranında tutkal vazifesi gören “lignin” bileşeni vardır. Beyaz kâğıt üretiminde lignin düzeyinin minimuma indiril­mesi gerekir. Bu nedenle kaliteli kâğıtlara basılan kitapların sayfaları kolay kolay sararmaz.

Gazete kağıdında ise ekonomik olmaaı için yüksek miktarda lignin kullanılır. Gün ışığı ya da havayla temas eden ligninin okside olması, kağıdın renk değiştirip sararmasına neden olur. Bu arada selüloz lifleri de ısı ve asit içeren reaksiyonlar nedeniyle kesilir. Bu da kağıtların parçalanmasına ve kahverengiye dönüşmesine neden olur. Bu yüzden gazete ve dergile kuru, karanlıkve serin yerde saklanmalıdır.

Arşiv meraklılarının bu temel koruma önlemi dışında alabi­lecekleri başka önlemler de vardır. Örneğin, gazetelerin saklan­dığı dosya ve kutuların asit geçirmeyen malzemelerden yapılıp yapılmadığına dikkat edilmelidir. Böylece asit, kâğıtların içine işleyemez. Ayrıca gazete kâğıtlarının arasına asit geçirmeyen kâğıtlar konabilir ve polyester bir tabakayla hava geçirmeyecek şekilde kaplanabilir. Ancak bu amaçla sıradan plastik veya vinil kullanılmaz çünkü bu malzemeler kâğıdın içine işleyebilecek eriyik ve katkı maddeleri içerir. Gazete kâğıtlarının sararmasını önleyen sprey ve solüsyonlar da bulunmaktadır.

Gazetelerden kesilen kupürleri korumak içinse evde hazır­lanabilecek bir formül var. Bunun için manyezi sütü tableti bir litre soda içinde eritilir ve bu eriyik sekiz saat bekletilir. Daha sonra karışım bir plastik kaba dökülür. Saklama kabı olarak kesinlikle alüminyum kullanılmamalıdır. Saklanacak gazete kupürleri, bu karışıma batırılıp bir saat içinde bekletildikten sonra çıkartılıp kurumaya bırakılır. Ancak gazete kâğıdının üzerindeki yazıların bu eriyik içinde çıkıp çıkmadığından emin olmak için bir ön deneme yapmakta fayda vardır. Karışım sarı­ya dönüştüğü anda yenisi hazırlanmalıdır.