Ana sayfa IŞIĞIN GÖR DEDİĞİ GEMİLER NEDEN BATMAZ?

GEMİLER NEDEN BATMAZ?

336
0

Bu gün sizlere gemilerin neden batmadığı konusunda bilgi vereceğim. Bu soru biraz hileli görünebilir çünkü deniz kazaları ve baş­ka nedenlerden dolayı batan gemilerle ilgili zaman zaman haber alırız. Ancak burada bahsedilen o devasa gemilerin onca ağırlıklarına rağmen su yüzeyinde batmadan yüzebilmeleridir ve insan ister istemez merak etmeye başlar; ufacık bir taş parçası suya atılınca battığı hâlde binlerce ton ağırlığındaki gemi­ler neden batmaz?

Bunun nedeni Arşimet prensibi, diğer bilinen adıyla suyun kaldırma kuvvetidir. Hatırlarsanız, suyun kaldırma kuvveti, Arşimet tarafından fark edilmiş ve ileri sürdüğü bir ilkeyle açıklığa kavuşmuştur. Prensibe göre; su, kendi yoğunluğundan daha az yoğunluğa sahip olan cisimleri yüzeyine doğru iter. Yoğunluk farklılıklarından ortaya çıkan itme kuvveti etkisiyle cisim yüzmeye başlar.

Yapılan ölçümler sonucu suyun kaldırma kuvvetinin yaklaşık olarak 1 gr./cm3 olduğu saptanmıştır. Bu hesaba göre, yoğunluğu  santimetre küp başına 1 gramdan az olan tüm cisimler, suyun yüzeyinde batmadan durabilmektedir. Burada ayrıca suyun üzerinde  kalma tabirine, eşit oranda batarak yüzeyde kalma kavramının da eklendiği unutulmamalıdır. Cismin bir kiısmı suyun içindeyken kalan kısmı suyun yüzeyinde kalıyorsa da o cisim batmıyor demektir.

Pek çok insan çelik gibi yoğunluğu çok fazla olan metal­lerden yapılan gemilerin bu anlatıma göre batması gerektiğini düşünebilir ancak bu aşamada da devreye toplam yoğunluk girmektedir. Gemilerin üretiminde kullanılan metal materyal­lerin yoğunlukları her ne kadar sudan ağır olsa da geminin toplam yoğunluğu sudan az olduğu için batmadan su üzerinde kalabilmektedir. Gemilerin geniş bir şekilde tasarlanma ne­denleri aslında geminin yüzebilmesini sağlamak yani toplam yoğunluğun azaltılması içindir.

Gemiler geniş yapıları nedeniyle içlerinde çok fazla hava barındırdığından toplam yoğunlukları büyük oranda azalır ve böylece suyun yoğunluğunun altına inebilir. Geminin içeri­sinde bulunan havanın düşük yoğunluğu, üretimde kullanılan yüksek yoğunluklu metallerle toplanarak ortalama değer hesaplandığında elde edilen sonuç, suyun yoğunluğunun altındadır. Gemide oluşan hasar nedeniyle su almaya başlaması durumunda batması da geminin yoğunluğunu düşüren hava yerine içeriye su dolması ve geminin artan toplam yoğunluğu nedeniyle gerçekleşmektedir.