Ana sayfa IŞIĞIN GÖR DEDİĞİ Arabalardaki hava yastıkları nasıl çalışır

Arabalardaki hava yastıkları nasıl çalışır

247
0

Günümüz arabalarında yaygın biçimde kullanılan hava yasigi, emniyet kemerinin güvenlik saglayıcı  etkisini  arttırabilmek için üretilmiştir. İlk kez yetmişli yılların başın- da kullanılmış ve günümüze değin etkinliği binlerce yaşamı kurtarmasıyla kanıtlanmıştır. Hava yastıkları aslında uçakların yere çakılma ihtimaline karşı bir önlem olarak II. Dünya Savaşısırasında tasarlanıp patenti alınmıştır. Arabaların yaygınlaşmasıyla güvenlik önlemi olarak kullanılmaya başlansa da basınçlıhavanın arabada muhafazası, hızla şişmenin sağlanması, anişişme esnasında yastığın patlamasının veya kişiye zarar vermesinin önlenmesi gibi pek çok sorunla karşılaşılmıştır.  Hava yastıkları üç ana parçadan oluşur; birinci naylon iplikten yapılan ve konsolda bir silindir üzerine sarıl- mış olan yastığın kendisidir. Sürücü tarafındaki hava yastığı arklıdır digerleri tipik bir silindir geklindeyken sürücü tarafindaki direksiyonun ortasına uyacak yekildedir. Ikinci parça arabanın ön tarafında bulunan ve yastıga ne zaman şişeceğinibildiren sensördür. Bir duvara yaklaşık 15-25 kr./sa, süratle çarpıldığında oluşacak kuvvet karşısında sinyal verecek şekildeayarlanmıştır. Son parça ise pişirme sistemidir. Hava yastıklarısıkıştırılmış veya basınç altındaki havanın ya da bir gazın salı-verilmesiyle değil , bir kimyasal reaksiyonun sonucunda şişerlerve bunun ana maddesi sodyum azidedir. Normal şartlarda du-rağan olan bu molekül isitilinca anında ayrısır ve ortaya nitrojen gazı çıkar.Çok az miktarından yani 130 gramından 67 litre nitrojençıkabilir; ancak bu ayrışmadan ortaya bir de sodyum çıkar vebu çok reaktiftir. Öyle ki suyla birleştiği takdirde vücuda özellikle gözlere, burna ve ağza ciddi zarar verebilir. Bu nedenlehava yastıklarında kimyasal reaksiyonda sodyumla birleşebi-lecek potasyum nitrat kullanılır ve bu reaksiyondan da yineortaya nitrojen (azot) çıkar.Arabanın önündeki sensör belli bir seviyenin üstündekiçarpmada sodyum azidenin bulunduğu tüpe bir elektrik sin- yali gönderir. Burada çok küçük bir kıvılcım oluşur ve bununyarattığı sıdan da sodyum azide çözülür, açığa çıkan nitrojen hava yastıgına dolarak şişirir. Sensör çarpmayı algılar algılamazhava yastigi 30 milisaniye yani 0.030 saniye gibi kısa bir süredeneredeyse anında şişer. Kazazedeye baskı yapmasının önlenme-si için de bir saniye sonra üzerindeki özel delikler aracılığıyla kendi kendine söner. Hava yastığı emniyet kemeriyle birlikte kullanıldığında ciddi kafa travması yaralanmasını %75 oranında azaltır. Yalnızca emniyet kemerinin kullanılmasında bu oran %38’dir.