Ana sayfa IŞIĞIN GÖR DEDİĞİ Neden yağmur yağar?

Neden yağmur yağar?

194
0

Bugün size tabiatın en önemli ve en yararlı olaylarından biri olan yağmurun neden yağdığını anlatan bir tazı paylaşacağım.

Yağmur tabiatın en önemli ve en yararlı olaylarından birisidir, eğer yağmur olmasaydı bizi besleyen, şifalandıran bit­kiler de olmazdı. Dünyanın çölleşeceğini düşünmek bile iste­meyiz. Yağmur; bizim için bolluk, berekettir. İçtiğimiz, temiz­lendiğimiz suyun en doğal kaynağıdır. Peki, yağmurun neden yağdığını biliyor muyuz? Yağmurun nasıl oluştuğunu anlatma­dan önce onun ilk habercisi bulutlardan söz edelim kısaca.

Atmosferdeki su buharı yoğunlaşarak bulutları oluşturur. İki tip yoğunlaşma vardır:

Ani Soğumayla Yoğunlaşma: Yoğunlaşmayı kısa bir cümley­le şöyle tanımlayabiliriz: Su buharının su tanelerine dönüşmesi­dir yani yeniden sıvı hâle geçme olayıdır. Yoğunlaşma ya nemli sıcak hava soğuyunca ya da neme doymuş soğuk hava soğuyunca gerçekleşir. Örneğin, soğuk havalarda ağzımızı açtığımızda ağzı­mızdan bir duman çıkar. Bu dumanın nedeni ani soğumayla yo­ğunlaşmadır. Burada ağzımızdan çıkan nemli sıcak hava, soğuk havayla karşılaşır ve duman şeklinde buhar çıkar.

İşte havada yoğunlaşan su buharı, havadaki toz parçacıkları üzerinde su damlacıklarını oluşturur. Oluşan bu su damlacıkları da birleşerek bulutları meydana getirir. Su damlacıklarının yağ­muru oluşturması için çok büyümesi gerekir; çünkü bir yağmur damlası, bir bulut damlacığının birkaç bin defa büyüğüdür.

Bulutun oluşmasına yardımcı olan su damlacıkları başlan­gıçta çok küçüktür. Bu nedenle üzerlerine gelen ışığı doğrudan yansıtırlar ve bulutlar pamuk gibi bembeyaz görünürler. Su damlacıkları birleşerek büyüyüp kalınlaştıkları için gelen ışığı daha az yansıtmaya başlarlar. Bu sebepten dolayı da özellikle yağmur bulutları gri veya siyaha yakın bir renk alırlar.

Yağmurun oluşmasında iki işlem gerçekleşir: Yoğunlaşma ve buharlaşma. Güneş ışığının etkisiyle her gün yüz binlerce metreküp su buharlaşarak atmosfere doğru yükselir ve yüksel­dikçe soğumaya başlar. Öyle bir an gelir ki su buharı ısının çok düşük olduğu bir bölgeye gelir. Soğuk hava katmanına rast­layan buhar tanecikleri havadaki toz parçacıklarına tutunarak su damlalarına dönüşür. Bunlar birleşerek bulutlar, oluşturur. Bu su damlacıklarının yeryüzüne düşmesi yanı yağmur oluşturur.

Bir bulutun yarısı yağmur olarak yağar bu da tahminen 3o dakika sürer ama bulutlar devamlı oluşursa yağmur günlerce Hava kapalı olduğu hâlde bazen yağmur yağmamasının nedeni K, su damlalarının sıcak ve kuru bir hava katmanından geçiyor olmasıdır. Burada su damlaları yeniden buharlaşır ve yağmur oluşmaz.

Sağanak yağmur yağarken ilk taneler her zaman daha iri­dir. Bunun sebebi de yağmur damlalarının yeryüzüne inerken soğuk ve nemli havayla karşılaşmasıdır. Soğuk ve nemli kat­mandan geçen damlalar buharlaşmadan yeryüzüne inerler. Bu sırada hacim yönünden büyüdükleri gibi havanın nemini de aldıkları için daha da büyürler ve sağanak yağmurda ilk taneler daha büyük olur. Arkadan gelen damlalar ise nemi azalmış bir katmandan geçtikleri için ilk tanelerden daha küçüktür.

Az evvel belirttiğimiz gibi yağmurun yağması için su damla­larının belirli bir büyüklüğe gelmesi gerekir. Bu da damlaların birleşmesiyle olur. Bu birleşme iki türlüdür:

Çarpışmayla Birleşme: Buluttaki su tanecikleri rüzgârın etkisiyle bir oraya bir buraya itilirler. Birbirlerine çarptıkça bir­leşerek su damlacıklarını oluştururlar. Oluşan su damlacıkları da kümeleşerek su damlalarını meydana getirirler. Bu damlalar belirli bir ağırlığa ulaşınca havadan daha ağır hâle gelerek yere yağmur olarak düşerler.

Kristalleşme Yoluyla Birleşme: Hava sıcaklığı birdenbire düşerse su tanecikleri donarak buz kristallerini oluştururlar. Bu Kristaller yere düşerken daha sıcak bir hava katmanının için­den geçer. Burada eriyip yeryüzüne yağmur olarak iner.