Ana sayfa IŞIĞIN GÖR DEDİĞİ Kelebeklerin ömrü gerçekten bir gün müdür?

Kelebeklerin ömrü gerçekten bir gün müdür?

127
0

Bugün size dünyanın en narin, uçan böceklerinden olan ve halk arasında ömürlerin bir gün olduğu bilinen kelebeklerinin ömrünün gerçekten bir gün mü olup olmadığını anlatan bir yazı paylaşacağım.

Kelebekler dünyanın en narin, uçan böcekleridir. Tüm böcekler gibi altı eklemli bacakları, üç kısımdan oluşan vücut bölümleri, bir çift antenleri, petek gözleri ve dış iskelet­leri vardır. Üç bölümden oluşan vücut parçaları sırasıyla baş, gövde göğüs ve karındır. Karın kısmı kuyruk kısmını da içe­rir. Kelebekler dünyanın her yerinde, bütün iklim tiplerinde yaşayabilirler. Bununla birlikte en fazla kelebek türü tropikal yağmur ormanlarında yaşar. Kelebeklerin yaklaşık 170 bin ci­varında türü vardır.

Kelebek, kurbağa ve uğurböceği gibi başkalaşım geçiren canlılardandır. Bu husus kelebeklerin ömrünü değerlendirir­ken önem kazanır; çünkü yaşam süresini doğum-yaşam-ölüm dizgesinde ele aldığımızda aslında kelebekler aylarca yaşarlar. Kelebek olarak tanımladığımız hâli, ömrünün son aşamasıdır ve  bu aşamada türlerine göre yaşam süreleri değişir. Kelebeğin  çeşidine göre maksimum yaşam süresi 4 günle 10-11 ay  arasında değişebilir ancak kelebek avcıları nedeniyle beklenen  yaşam süreleri” kimi araştırmacılara göre 2 ila 14 gün arasındadır.

Yaşamına tırtıl olarak başlar. Tırtılların çok güçlü çeneler vardır. Tırtıl yumurtadan çıktıktan sonra yapraklarla beslene­rek kendini pupa evresine hazırlar. Tırtıl pupa evresinde kendi etrafına bir koza örer ve gelişimini bu kozanın içinde tamam­lar. Gelişimini tamamlayan tırtıl, kozayı deler ve hepimizin ipek kanatlarını hayranlıkla izlediğimiz narin bir kelebek ola­rak dışarı çıkar. İpek üreticileri kozalar delinmeden önce on­ları işlemeye başlarlar. Bu durum milyonlarca kelebeğin daha dünyaya gelmeden ölmesi anlamına gelir.

Kelebekler aylarca tırtıl hâlinde yaşadıkları hâlde, kelebek olarak yetişkinken çok kısa bir süre yaşarlar. Bu yüzden bazı kelebeklerde beslenme için ağız ve hortum bile yoktur. Yaşam­larının bu kısa aşamasını beslenmekten çok eşlerini aramak, çiftleşmek ve yumurtlamak yani nesillerini sürdürmek için kullanırlar.

Dişi kelebekler genellikle erkek kelebeklerden daha uzun yaşar. Hiçbir yetişkin kelebek bir yıldan fazla yaşayamaz. Tabii bu rakamlar canlının tırtıl ve pupa evrelerinde geçirdiği süre­leri içine almaz. Kimi türlerde erkeklerin çiftleştikten hemen sonra öldüklerini de ekleyelim.

İnsanların kelebeklere ihtiyacı vardır. İnsanların fark etme­mesine rağmen aslında doğanın dengeli ve sağlıklı olabilmesi için kelebekler önemli görevler üstlenirler. Kelebeklerin üst­lendikleri önemli rollere birkaç örnek vermek gerekirse şunları sayabiliriz:

Yabani bitkilerin polenlerinin taşınmasına yardımcı ola­rak hem bitkinin çoğalmasını hem de o bitkiyle beslenen hayvanların yiyecek bulmasını sağlarlar. Bu bitki grubuy­la beslenen canlılara insanlar da dâhildir.

. Hassas bünyeleri en ufak ekolojik değişiklerden etkilen­diğinden kelebekler ekolojinin sağlıklı olup olmadığının bir göstergesidir.

Kelebeklerin tüm vücutları küçük ve ince duyu tüyciıkle- riyle kaplıdır. Kelebeklerin dört kanadı ve altı bacağı gövde­sine bağlıdır. Gövdede bacak ve kanatların hareketini sağla­yan kaslar mevcuttur. Kelebekler iyi birer uçucudur. Bazıları saatte 48,2 km. hıza ulaşabilirler. Kelebeklerin yaşlandıkça renkleri solmaya başlar. Yavaş uçanları ise bu hızın altıda biri hızla uçar.

Kelebekler sıvıları içerken içi boş tüpe benzeyen ve pro- boskis denilen hortumlarını kullanırlar. Bu hortum oldukça uzun ve esnek bir dil gibidir. Kelebekler sıvı içmedikleri zaman hortumları kıvrık bir şekilde kapalı durur. Buna karşılık, sıvı içerken hortumları açılır ve bizim kamışla meyve suyu içerken yaptığımız gibi meyve suyunu yani bitki nektarını içerler.

Koku duyularını hem çiçek nektarı bulmak için hem de er­kek kelebeklerin salgıladıkları feremonları (kokuları) saptamak

için kullanırlar.

Pek çok kelebek kısa mesafelere göç ederler. Bazı kelebek türleriyse yüzlerce kilometre uzaklıktaki mesafelere göç edebi­lirler. Çok narin gibi görünmelerine rağmen kelebeklerin yapı­ları yeryüzünde karşılaştıkları her sorunu çözecek düzeydedir. Çöllerde bulutlar gibi dolaşabilir, sularda yüzebilir, karanlık mağara kovuklarında yaşayabilirler.