Ana sayfa IŞIĞIN GÖR DEDİĞİ Doğal gaz nerelerde kullanılır?

Doğal gaz nerelerde kullanılır?

207
0

Bugün sizde en önemli enerji kaynaklarından olan hem ısınma hem pişirme hem de sıcak su ihtiyacımızı aynı anda sağladığı gibi çevre kirliliğine diğer enerji kay­naklarına oranla daha az etki eden doğalgazın nerelerde kullanıldığını anlatan bir yazı paylaşacağım.

Doğal gaz günümüzün en önemli enerji kaynaklarından biridir; hem ısınma hem pişirme hem de sıcak su ihtiya­cımızı aynı anda sağladığı gibi çevre kirliliğine diğer enerji kay­naklarına oranla daha az etki eder. Bu gazın yanmasıyla oluşan sadece su buharı ve karbondioksittir.

Doğal gaz, yer kabuğunun içindeki fosil kaynaklı bir çeşit yanıcı gaz karışımıdır. Bir petrol türevidir. Yakıt olarak önem sı­ralamasında ham petrolden sonra ikinci sırayı alır. Doğal gazın büyük bölümü (%70-90’ı), metan gazı adı verilen hidrokar­bon bileşiğinden oluşur. Diğer bileşenleri; etan, propan, bütan gazlarıdır. İçeriğinde eser (belli belirsiz) miktarda karbondiok­sit, azot, helyum ve hidrojen sülfür de bulunur.

Doğal gazı oluşturan hidrokarbon bileşikleri, yeraltındaki petrolün de bileşenleridir. Doğal gaz geçmişte petrol üretimi esnasında ortaya çıkan yararsız bir atık olarak görülmüş ve pet­rol üretim tesislerinde yakılarak uzaklaştırılmıştır. Günümüzde ise oldukça değerli ve stratejik bir enerji kaynağı olarak sıklıkla , evlerde ve endüstride kullanılır.

Doğal gaz  en verimli ve en ucuz taşıma yöntemi boru hattı kullanımıdır. ABD de büyük bölümü II. Dünya Savaş, sıras.n- da döşenmiş yaklaşık 3,2 milyon km. doğal gaz boru hattı vardır. Bunun yanında doğal gaz basınçlı tanklarda sıvılaştırılmış olarak da taşınabilir. Sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) taşıma sırasında çok yüksek basınç altında ve düşük sıcaklıklarda tu­tulması zorunluluğu, bu taşıma yöntemini boru hattı yöntemi­ne göre daha verimsiz kılar.

Çeşitli kimyasal ürünlerin başlıca hammaddesi olan do­ğal gaz, dünya enerji tüketiminin önemli bölümünü karşılar. Doğal gazın geçmişi yüzlerce yıl öncesine dayanır. Tarihsel kaynaklar doğal gazın ilk kez M.Ö. 900’lerde Çin’de kulla­nıldığını gösterir. Taşınması, işlenmesi ve stoklanması kolay olan doğal gazın  yaygın kullanımı ise 1790’da İngiltere’de başladı. Boru hattı taşımacılığıyla birlikte 1920’lerde artan doğal gaz kullanımı, II. Dünya Savaşından sonra daha da gelişti.

Doğal gazın sanayi ve şehir şebekelerinde kullanımı 1984 yılında SSCB ile imzalanan doğal gaz sevkiyat, anlaşmasının ardından başlandı. Doğal gaz şehir içi evsel ve ticari olarak ilk kez 1988’de Ankara’da kullanıldı. 1992 yılındı İstanbul’da, Bursa’da, Eskişehir’de, İzmit’te doğal gaz pazarı gelişti. Şubat, 2012’den itibaren Türkiye’de 67 ilde bu enerji kullanılmaya başlanmıştır.

Gazın büyük bir kısmı sanayide kullanılır ve gaz dağıtım firmaları sanayideki aboneleriyle özel bir sözleşme yaparak olası bir gaz ara sıkıntısında sanayiye verdiği gaz miktarını azaltıp bunu konutlara verir. Böyle bir durum, bugün için çok az bir ihtimaldir; çünkü ülkemizde gaz. arzı talepten faz­ladır.

Ülkemizde de sınırlı miktarda doğal gaz çıkıyor ve kullanıma sunuluyor. Doğal gazı esas olarak Rusya ve İran’dan boru hatla­rıyla, Cezayir ve Nijerya’dan sıvılaştırılmış (LNG) olarak deniz yoluyla satın alıyoruz. Ayrıca Azerbaycan ve Türkmenistan’la doğal gaz temini için anlaşmalar yapıldı.

Binalar, çatı yalıtımından %20, pencere ve kapılardan %15, dış duvar yalıtımından %15 ve sızdırmazlık önlemlerinden %10 oranda enerji kaybına neden olur. Bu önlemler alındı­ğı takdirde ısınma ekonomik olur. Kombinin yıllık bakımını yaptırmak ve kombiyi mümkünse balkona değil de evin iç kısmına  taktırmak ekonomik kullanım için çok önemlidir bir günden fazla ayrılmayacaksak kombiyi kapatmamalı en düşük seviyeye getirmeli ve baz, yerlerin peteklerini kapatmalıyız- çünkü kısa süreliğine açıp kapatmak daha fazla gaz tüketimine neden olabilir.

Şayet önlem alınmazsa doğal gaz çok tehlikeli bir enerji kaynağına dönüşebilir. Doğal gaz hidrojenle doymuş karbon molekülü ve bunun katlarıdır. Doğada serbest hâlde ve gaz fa­zında, genellikle yer altında ve eser miktarda havada bulunur. Renksizdir, kokusuzdur. Kaçakların insan burnu tarafından fark edilmesi için dağıtımdan önce yapay bir kimyasalla (ko­karca kokusu) harman edilir. Bilinenin aksine doğal gaz insan 1 için zehirleyici bir gaz değildir. Solunduğunda kısa süre içinde baş dönmesi ve denge kaybı, bir süre sonra da bayılma ve ölüm gerçekleşir. Bunun nedeni ise zehirlenme değil, oksijen solu­numunun durmasıdır. Doğal gazın havadan hafif olması so­nucu solunduğunda ciğerlerde ince bir film tabakası oluşturup havayla teması keser. Nefes alıp verme devam etse de oksijen ciğerler tarafından emilemez ve beyindeki oksijen miktarının azalması sonucu önce baş dönmesi ve baygınlık, ardından da ölüm gerçekleşir.

Medyada ve halk arasında doğal gaz zehirlenmesi olarak ge­çen vakalar aslında boğulma vakalarıdır. Kişi doğal gaza maruz kalmışsa hemen temiz havaya çıkarılmalı, yere sırtüstü yatırılıp gövde 45 derece yana çevrilerek derin soluma yaptırılarak eğer içindeki gazın dışarı çıkarılması sağlanmalıdır.

Doğal gaz doğada sıvı fazında bulunmaz kaynama nokta­sı -161,6 derecedir. 254 litrelik doğal gaz yüksek basınçla sıvı hâle getirilerek 22 litreye kadar s,kırılabilir. Bu sıvı fazıyla temas oluşursa deride ciddi soğuk yanıkları oluşur.

Doğal gazın sızmasıyla oluşan patlamaları önlemek ıs„ alarm taktırmalı, kombinin yıllık bakımını yaptırmalı, şüphelendiğimizde hemen vanayı kapatıp yetkili kişileri çağırmalıyız.

Çevremiz için, geleceğimiz için doğal gaz güzel bir kaynaktır. Diğer doğal enerji kaynaklarımız-su- gibi bunu maksimum verim, minimum maliyetle en iyi şekilde ve dikkatli kullanır­sak öncelikle kendimize daha sonra ülkemize ve dünyamıza katkı sağlarız.