Ana sayfa IŞIĞIN GÖR DEDİĞİ İlk terazi nasıl icat edilmiştir?

İlk terazi nasıl icat edilmiştir?

176
0

Bugün size cismin veya maddenin kütlesini ölçmeye yarayan terazinin nasıl icat edildiğini anlatan bir yazı paylaşacağım.

Bilindiği gibi bir cismin veya maddenin kütlesini ölçmeye yarayan alete terazi denilmektedir. Teraziyle kütle ölçme iş­lerine ise tartma denir. Eşit kollu terazide tartma, ölçülecek kütle bilinen kütlelerle kıyaslanarak yapılır. Bunlarda, orta noktasında bir bıçak sırtı bulunan terazi kolu ve bu kolun uçlarına asılı duran iki kefe vardır. Bir kefeye kütlesi ölçüle­cek cisim, diğer kefeye bilinen standart kütleler konularak denge sağlanır. Bu tartı sisteminde yerçekimi kuvveti her iki kefeye de aynı şiddette etkidiğinden tartı yerçekimi ivmesin­den bağımsızdır. Yani eşit kollu teraziyle tartı, dünya, ay ve diğer gezegenlerde yapılsa aynı sonuçlar alınır.

Günümüzde kullanılan hassas teraziler -ki bunlar laboratuarlarda, ilaç ve kimya sanayiyle, kuyumcularda kullanılır iki kefeli eşit kollu veya tek kefeli olabilir. Tek kefeli olanlarda kütleyi doğrudan doğruya ibre üzerinden okumak mümkündür. Işıklı rakamlar bu kütleyi belirterek okuma­da kolaylık sağlar. Çeşitli amaçlarla yapılmış teraziler vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:

Coulomb terazisi veya burulma terazisi, mıknatısların meydana getirdiği manyetik ve elektrostatik kuvvetleri ölç­mek için Coulomb tarafından yapılmıştır. Bu alet, bakır veya gümüş telin burulmasına dayanır. Mohr terazisi, elektroman­yetik terazi olup belli bir devreye etki eder. Cotton terazisi, on binde bir amperle bir amper arasındaki şiddetleri ölçebi­lir. Eötyös terazisi, yerçekimi kuvvetinin küçük değişimlerini ölçmek amacıyla özellikle jeofizikçilerin kullandığı bir alettir. Ama en yaygın kullanılanı eşit kollu terazi olmuştur.

Bir şey tanılıyorsa işin ucunda kesin para vardır. İlkel top­lumların ağırlık ölçümlerine ilişkin gereksinimleri son dere­ce sınırlıydı. Ama altın, insanoğlu tarafından bulunduğu ilk günden itibaren çok büyük değere sahip olduğu için Mısırlı­lar altın tartmak amacıyla bir aygıt geliştirdiler. M.ö. 3500 yılından kalma bir Mısır mezarında, bu tartı aletiyle ağırlık ölçüsü olarak kullanılan parçalar bulunmuştur.

M.Ö. 250 yıllarında ticari değeri ölçülmek istenen başka mallar da tartılmaya başlandı. Roma İmparatorluğu devrin­de iki kolu birbirine eşit uzunluktaki daha küçük ağırlıklarla çalışan tartılar ortaya çıktı. Antik çağlarda terazi ağırlıkları, aşınmayı önlemek için cilalı taştan yapıldı. Deneyler, en eski terazilerin bugün dahi ‘hilesiz’ tarttığını göstermektedir. Bu nedenle terazi aynı zamanda insanlık için denge ve adaletin sembolü olmuştur.