Ana sayfa Köşe Yazarlarımız Amfibyumlar nasıl canlılardır?

Amfibyumlar nasıl canlılardır?

150
0

Amfibyum  olarak adlandırılan hayvanlar hakkında bilginiz olsun istiyorsanız bu yazı tam size göre!

Yunanca her ikisi anlamına gelen amphi ile yaşam anla­mına gelen bios kelimesinden türemiş olan amfibyum kelimesinin ad olarak bu canlılara verilmesinin nedeni, hem karada hem de suda yaşayabilmeleridir. İki yaşayışlılar veya iki yaşamlılar olarak da bilinirler. Günümüzde yaşayan 6,022 adet iki yaşayışlı türü olduğu bilinmektedir. İki yaşayışlıları ve sürüngenleri inceleyen bilim dalına herpetoloji denilmektedir.

Amfibyumlar, iki farklı ortama uyum sağlayabilen özel bir solungaç solunumuna sahip, balık pulu olmayan, dişsiz, tırnaksız, toynaksız, boynuzsuz, tüysüz, derili ve dört bacaklı omurgalılar sınıfından canlılardır. Onları öbür kara hayvanla­rından ayıran başlıca özellikleri, çok sayıda salgıbeziyle beslenen derilerinin kaygan ve gözenekli, yumurtalarının ise kat kat jelatinimsi kılıflarla korunmuş olmasıdır.

Bu canlılar salgı hücreleri ,zehir bezleri ve müküs bakımından zengindir. Yeni doğmuş amfibyumlarda (larvalarda) solunum solungaç­la yapılır. Yetişkinlerde ise solunum değişkenlik göstermekte ve bu işlemi gerçekleştirmek için deriyle akciğer kullanılmak­tadır. Yüreklerinde iki kulakçık ve bir karıncık vardır. Ok­sijence zayıf yaratıklardır, çünkü vücutlarındaki temiz kan kirli kanla karışır. Üreme biçimleri çok değişiktir, dünya üze- r ı ‘»deki birçok canlıdan farklı bir çoğalma yöntemleri vardır. Sindirim borularındaki dışkı yoluyla üreme yaparlar.

Amfibyumlar tuzlu su hariç tatlı su ve karada yaşayabilen canlılardır. Bu canlılar sınıfının bugüne kadar soyunu sürdü­rebilmiş olan üyeleri üç büyük grupta toplanır. En kalabalık grubu oluşturan kara ve su kurbağalarının kuyruksuz, kısa bir gövdesi ve sıçramaya uyarlanmış uzun arka bacakları var­dır ikinci gruptaki semederler ise kuyrukludur ve kısa bacakları sıçramaya değil, yürümeye elverişlidir. Buna karşılık aynı gruptaki sirenlerin yalnızca iki ön bacağı oldu­ğundan gövdelerinin arka bölümünü ve kuyruklarını sürüye­rek yer değiştirirler. Üçüncü grubu oluşturan ayaksız kerten­keleler ise hiç bacakları olmayan ve suda ya da toprağın altına gömülerek yaşayan, solucana benzer hayvanlardır. Kurbağa­ların yaklaşık 1.900, semederlerin 300, sirenlerin 3. ayaksız kertenkelelerin de 160 kadar türü saptanmıştır.

Dünya tarihi incelendiğinde önceki zamanlara ait bir Amfibvum fosili bulunmuş ve onların günümüzde yaşayanlara göre iki kat büyük olduğu tespit edilmiştir. Yaklaşık 300 milyon yıl öncesinden kalma baz fosillerin amfibyum olduğu konusunda bütün bilim insanları birleşmektedir. Hayvanlara ait olduğu sanılan fosilleşmiş izler ise çok daha eski tarihlere uzanır.

Amfibyumlar, günümüzden 370 milyon yıl önce, Crossopterygii adı altında sınıflandırılan ve hem akciğerleri hem de saçak gibi yüzgeçleri olan balıklardan türemiştir.

Gerek anatomi gerekse fizyolojik açıdan balıklarla, sürüngen arasında bir özellik gösteren Amfibyum sınıfı, omur­galıların su dışında yaşayan ilk grubunu oluşturmaktadır. Omurgalılar su yaşamından kara yaşamına geçerken birçok değişiklikler meydana gelmiştir. Dcvonicn’in” sonlarına doğ­ru meydana gelen kuraklık nedeniyle, akciğerli balıkların bazı popülasyonları yaşadıkları ortamlardan çıkarak karadan diğer sulara geçmişlerdir. Daha sonra da tüm suların kurumasıyla zamanlarının büyük bir bölümünü karalarda geçir­meye başlamışlardır.