Ana sayfa Köşe Yazarlarımız Bir evlilik anısı: nikah şekeri

Bir evlilik anısı: nikah şekeri

187
0

Günümüzde evlenen çiftler, evlilik anısı olarak konuklara nikah şekeri veya süs şekeri vermektedir. Neden nikah şekeri verildiğini yazımızda sizler için derledik.

Bir zamanlar oturma odalarının vitrinlerini, şimdilerdeyse genelde buzdolaplarını süsleyen nikâh şeker­leri, evlenen çiftlerin bu çok önemli günlerini kendileriyle paylaşan davetlilerine teşekkürlerini sunma şeklidir. İkram edilen şekerlerin özel ve güzel olması istenildiğinden seçimi de titizlikle yapılır; bazıları anı olarak bir ömür boyu sak­lanmasını, bazıları da misafirlerin ağzının tatlanmasını ister. Ancak bu köklü gelenek de zamana ve teknolojiye ayak uy­durarak şeklini ve niteliğini yavaş yavaş değiştirmektedir.

Varsayımlara göre nikah törenlerinde şeker dağıtma gele­neği, Çinlilerle Japonlar arasında çıkan bir savaş yüzünden ortaya çıkmıştır. Budist rahipler, savaşın sona erdirilmesi için Çinlilerin bir prensiyle Japonların bir prensesi arasında nikâh karar verilir. Fakat evlilik törenlerinde yapılması  âdet olan yeşil çay içme geleneği için şartlar uygun olmayınca Budist rahipler sava, meydanına tatlandırıcı  şeker getirir ve bu şeke­ri askerlere dağıtır. Şeker yiyen askerler birbirleriyle hoş soh­bet, arkadaşlık ve dostluk kurmaya başlarlar. Dolayısıyla bu durum her iki taraf, da memnun etmiştir.

Geleneğin Avrupa’ya sıçraması ise bu ülkelerin yaşayış tar­zını ve evlilik şekillerini kendi ülkelerine taşıyan tacirler aracılığıyla gerçekleşmiştir. Öte yandan nikâh şekeri dağıtmanın çok eski çağlara dair bir Avrupa aristokrat geleneği olduğu da iddia edilmektedir. Eski çağlarda dağıtılan şekerlerin çok değerli şekerliklerde, küçük porselen kutularda veya değerli taşlarla süslenmiş metal, gümüş ya da altın kutularda konuklara verildiği söylenmektedir.

Eski çağlarda şeker çok değerli ve pahalı bir gıda mad­desiydi. Dolayısıyla zenginliği ve üst sınıfı temsil ederdi. O çağlarda şekerler günümüzdeki formunda değildi ve işlenip şekillenmeden ham şekere yakın şekilde üretilirdi. Hastalık­ların tedavisinde de kullanılan şekerler neredeyse ilaç değe­rindeydi Çok önemli bir armağana dönüşen nikâh şekerleri bu yüzden aylar öncesinden hazırlanan değerli ipek keseler ya da pahalı metal, porselen, ahşap kutular içinde sunulur­du .

Yüzyıllar boyunca badem yaygın olarak damat ve gelinin  mutluluklarının sembolü olarak Yunanistan ve Akdeniz ülkelerinde dağıtılmıştı. Badem şekeri bu coğrafyalarda tanın maya başlanınca nikâh şekeri yapımında kullanılmaya bak­landı. Geleneksel olarak, bir nikâh şekeri kutusunda beş ba­dem şekeri bulunurdu. Doğurganlık, uzun ömür, zenginlik, sağlık ve mutluluğu temsil etmek için zarif kumaşlara sarılıp zengince süslenirdi. Bazen acı çıkabilen bademin kaplamalı şekerle tatlandırılmış hâlinin, acı ve tatlılıkla bir arada geçen evlilikleri sembolize ettiği düşünülürdü.

Bilindiği kadarıyla badem şekerini ilk üreten kişi, loku­mu da bulan Hacı Bekir’dir. Haşlanmış bademler soyulup havanlarda dövülerek şeker ve şeker şerbetiyle yoğrulup şe­killendiriliyor, badem ezmesi hâline getiriliyordu badem ezmeleriyle şekerler yapılmaya başlandı. Ancak bademli nikâh şekerleri dağıtmak kültürümüzde ne zaman tam olarak bilinmemektedir.

Bir rivayete göre, 17. yüzyılda Osmanlı döneminde valinin oğlu evlenecektir. Vali acilen çağrıldığı padişahın huzurunda olduğundan oğlunun düğün saatine yetişemez. Damat babası olmadan düğün yapmayacağını söyler. Çalgıcılar evlerine gönderilir. Birçok misafir gider ama kadıyla imam da­madın yanında kalır. Valinin eşi oğluna karşı çıkar ve nikâhın kıyılması için ısrarcı olur. Sonunda kalan misafirlerle beraber nikâh kıyılır. Konuklar tam gideceği sırada, vali gelir fakat konuklar pek mutlu olmaz. Vali, süslenmiş bir sandık açtı­rır. İçinde her türlü şeker bulunur ve tüm konuklara dağı­tılır. Konuklar akçe keselerine şekerleri koyarlar ve evlerinin yolunu tutarlar. Bu olay, bütün Osmanlı İmparatorluğuna yayılır. Saray ve devlet erkânı, düğünlerinden önce kıyılan nikâhlarında gelen konuklara şeker dağıtmaya başlar. Daha sonra ertesi gün de düğünlerini yaparlar. Bu olay tatlandırıcı şekerlerin ucuzlamasıyla birlikte gelenek hâline gelir.