Ana sayfa IŞIĞIN GÖR DEDİĞİ Bakır kaplar neden kalaylanır?

Bakır kaplar neden kalaylanır?

264
0

Bugün size bakır kaplarının neden kalaylandığını anlatacağım.

İnsanlık bakırı keşfettiği andan itibaren gündelik ha­yattaki aletlerin yapımında bu madeni kullanmaya başlamıştır. Uzun yıllar çok önemli bir yere sahip olan ba­kır aletler, değişen talepler ve ihtiyaçlarla birlikte endüstrinin de gelişmesiyle artık birer nostaljik objeye dönüşmüştür. Bir zamanlar mutfakların demirbaşları olan bakır tencerelere, güğümlere, cezvelere ve sahanlara artık sadece bazı restoran­larda rastlanmaktadır. Çoğu evde ise bu bakır kaplar -eğer kaldıysa- dekor amaçlı kullanılmaktadır.

Bakırın M.Ö. 7000 yılından itibaren yaygın olarak kulla­nılmasının en önemli nedeni, diğer hammaddelere göre daha kolay işlenir olmasıydı. Mutfakta tercih edilmesinde ise ısıyı iletme özelliği etkili olmuştur. Ateşin hararetini dağıtarak çabuk ısınır ve soğur. Yapılan yemekler de oldukça lezzetli olur. Ancak bakır kapların kullanılmasında dikkat edilmesi gereken çok önemli bir nokta vardır; o da belli aralıklarla kalaylanmalarıdır.

Bakır kolaylıkla okside olabilen bir madde olduğundan hayvansal ya da bitkisel gıdalardaki proteinlerle kolaylıkla reaksiyo­na girebilir, bunun sonucunda da sindirim sisteminde sorunlara yol açabilecek bakır sülfat oluşur. Bakırın bir özelliği de aside temas ettiğinde kolaylıkla çözülebilmesidir. Bazı gıda maddele­rindeki asitler, bakırla reaksiyona girip ölümle sonuçlanabilecek zehirlenmelere dahi yol açabildiğinden son derece hayatidir. Mide ve bağırsaklarda rahatsızlık hissi, karaciğer ya da böbrek hasarı ve anemi (kansızlık) gibi hastalıklara neden olabilir.

İşte bakır kaplar, bu nedenle kalaylanır. Kalay, çok yumu­şak olduğundan kolay şekil alabilmesi, ince tabakalar hâline getirilebilmesi ve aside karşı çok dayanıklı olması gibi neden­lerden dolayı bakırın yüzeyinin kaplanmasında kullanılmak­tadır. Bu işlemle bakır kaplar havadan etkilenmez, okside olmaz ve kimyasal maddelerin aşındırmasına karşı da korun­muş olurlar. Sürekli kullanılan bir bakır kabın zehirlenmeye sebebiyet vermemesi için en azından yılda bir kez kalaylan­ması gerekir. Kalayları atmış, yeşil bir renk almaya başlamış bakır tencerelerde yemek pişirmek son derece sakıncalıdır.

Kalaycı dükkânına verilen kapların önce örs ve çekiç yar­dımıyla bozuk kısımları tamir edilir. Ezik yerleri düzeltilir. Bakır mutfak kaplarını yerinde kalay yaparlardı. Bulundukla rı yer önemli değildi. Yeter ki ocaklarını kuracakları açık bir yer bulsunlar, hemencecik orada ateşi yakar, kalaylama işin; yaparlardı. Halk onların geleceği günü bilir, bakırı çıkmış kaplarını bekletirdi.