Ana sayfa Köşe Yazarlarımız Dünyadaki en büyük kraterler

Dünyadaki en büyük kraterler

219
0

Volkan patlaması sonucu volkan konilerinin ağız kısımlarına krater denir. Peki, dünyadaki en büyük kraterler nerdedir hiç merak ettiniz mi?

Uzayda, Dünya dışında oldukça fazla gezegen ve uzay cismi bulunmaktadır. Bu uzay cisimleri ve gezegen­lerin bir kısmı, Dünyayı doğrudan etkilemektedir. Dünyayı doğrudan etkileyen uzay cisimlerinin en önemlilerinden biri ise göktaşı ya da diğer adıyla meteordur.

Göktaşı, uzaydan Dünya yüzeyine düşen cisimlerin genel adıdır. Bir yılda atmosfere yaklaşık birkaç bin göktaşı gir­mektedir fakat bu sayıdan sadece 500 kadarı yeryüzüne düş­mektedir. Meteorlar, atmosfere girerken saniyede 11 ila 72 km. arasında yol kat ederler. Atmosferde aşırı miktarda sür­tünmeye maruz kalan göktaşları, bu sürtünmeden meydana gelen ısıdan dolayı genelde eriyerek toz parçacıkları hâlinde yeryüzüne  düşmektedir.

Göktaşlarının kimyasal yapısında çeşitli moleküller bulunmaktadır. Bu moleküllerin türüne göre meteorlar taş demirli ve taşsı demirli olmak üzere üç gruba ayrılmaktadır. Taşsı (Aerolit) meteor türünün yapısında, demir, silisyum, karbon, magnezyum, alüminyum ve oksijen yer almaktadır. Demirli (Siderit) göktaşlarının yapısında, nikel, galyum, iridyum ve germanyum gibi moleküller bulunmaktadır. Taş­sı demirli (Siderolit) göktaşlarında ise çeşitli metallerle olivin maddesi bulunur.

Dünya var olduğundan beri, dünyaya oldukça fazla gök­taşı düşmüştür. Büyük bir göktaşı Dünyaya düştüğünde, yeryüzünde krater meydana gelir. Göktaşı çarpmasıyla orta­ya çıkan kraterlerin derinlikleri az, yüzeyleri geniş, tabanları düz olur. Ortalarında, çarpma noktasını belirten küçük bir kabarıklık oluşur. Çöküntünün içe bakan kenarları dik, dış kenarları ya yumuşak eğimli ya da eğimsizdir. Dünyadaki kraterlerin çoğu yıpranma ve aşınma süreçlerinin etkisiyle ortadan kalkar.

Kraterin büyüklüğü, göktaşının yoğunluğuna, hızına ve çarptığı malzemenin özelliklerine bağlı olarak değişebilir. Dolayısıyla her zaman bir krater yapısı oluşmayabilir. Uzak­tan bakıldığında kalderayı andırır ama iridyum içermesiyle volkanik olaylardan ayrılır. Kraterin büyüklüğünü ise geniş­liği ve derinliği belirler.