Ana sayfa Köşe Yazarlarımız İNGİLTERE’DE TRAFİK NEDEN SOLDAN AKAR?

İNGİLTERE’DE TRAFİK NEDEN SOLDAN AKAR?

266
0

Başta İngiltere olmak üzere bazı ülkelerde trafik soldan akar, yani sol şerit gidiş, sağ şerit geliştir. Bu araçlar­da trafik güvenliğini arttırmak için direksiyon sağdadır. Peki, Dünya’da insanların % 66 sı araçlarını sağdan akan trafikte ilerlerken neden bu ülkelerde trafik soldan akar hiç merak et­tiniz mi?

Motorlu taşıtlar henüz ortalıkta yokken yollar, bulvarlar, Caddeler taştan topraktan bile olsa trafiğin bir akış düzeni Vardı. Savaş meydanları hariç kent kasaba yol akışlarında be­zenmiş prensipler uygulanırdı. İlginçtir ki bu prensipler­den büyük çoğunluğu önce ihtiyaçlarla doğup sonra inanç ‘ akışıyla keskinleşti, ayrıştı ve hâlen de maliyetlerine karşın kültürel birer simgeymiş gibi uygulanmaktadır. Yapılan araştırmalar, geçmişte insanların yaygın olarak İngilizler gibi yolun solundan gittiğini ortaya çıkarmıştır. Bunun başlıca nedeni ise anatomiktir. İnsanların geneli sağ ellerini kullandıklarından kılıçlarını solda taşırlardı ve at üs­tünde ya da yürürken karşıdan gelenin dost mu düşman mı olduğunu anlamak ve olası bir saldırıda solu emniyete alıp sağ elle silahını kullanabilmek için yolun hep solundan iler­lemeyi tercih ederlerdi.

Bu tercih, at arabalarında da uygulanmaya başlandı. Çok atlı arabalarda arabacı dizginleri sağ elinde tutmak için sol arka atın sırtına veya arabanın sol tarafına otururdu. Bu şe­kilde yolun kenarını da iyi görebilmekteydi. Ancak bu du­rum araba sayısı çoğalıp karşılıklı geçişlerde problem çıkma­ya başlayınca değişmeye başladı.

Öte yandan bazı kaynaklar, trafiğin çok eski tarihlerde sağdan veya soldan olmak üzere ayrıldığını göstermektedir. M.ö. 11. yüzyılda Çin’deki trafik kuralına göre, erkekler sağ­dan, kadınlar soldan, arabalar ise ortadan gidiyordu. Roma İmparatorluğunda ise daha ilginç bir durum söz konusuydu. Araçlarını kendi topraklarında sağdan sürerken hâkimiyetleri altındaki Britanya topraklarında soldan gidiyorlardı.

13001ü yıllarda Papa 8. Boniface’nin “Bütün yollar Roma ya çıkar,” diyerek Hıristiyanlara günahlarından arın­maları için -bugünkü- Vatikan’a gelmeleri çağrısında bulun­du. Ama Romanın yolları çok iyi durumda olmasına karşın o yıl 2 milyon hacının yükünü kaldıracak durumda değildi. Romaya gelecek Katolik hacıların yolda karmaşa yaratma­maları için yolun solundan ilerlemeleri talimatını vermesi, günümüze kadar sürecek bir ‘trafik’ alışkanlığını da yaratmış oldu. Bunun üzerine yollarda karmaşa çıkmasını önlemek is­teyen Papa Boniface, yolun solundan gidilmesi gerektiğini de belirten bir çeşit trafik yasası çıkardı. M.S. 1300 yılın­da trafikte soldan seyahat etmeyi zorunlu hâle getiren Papa Boniface, modern anlamda trafik kurallarının temellerinin atılmasını sağladı.

İngilizler bu talimatın en sadık uygulayıcıları oldu. Ancak zaman zaman dışarıdan gelenlerin trafik alışkanlıkları yüzün­den sıkıntılar yaşandı. 1756da özellikle Londra Köprüsü’nde çıkan trafik sorunları yüzünden sonunda talimatı yasalaştır­maya karar verdiler ve İngiltere’deki tüm köprü ve yollarda lsol’ trafik kanunla uygulanmaya başladı. Buna tabii tüm ko­loniler de dâhildi. Böylece, dünya nüfusunun üçte biri bu sistemle trafikte seyahat eder hâle geldi.

Papa’nın talimatına en ciddi direniş, 1789’daki Fransız Devrimi sırasında liderlerden Maximillien Robespierre’den gelmiştir. Katolik Kilisesine ve Papanın otoritesine kar­şı girişilen Reform hareketinin sonucunda doğan Pro­testanlığın koyu savunucularından Robespierre, Kato­lik kilisesine meydan okuyan Protestanlara yolun sa­ğından ilerlemelerini emretmiştir. Fransa’da bu uygu­lamanın yasalaşması aslında kendisi de bir solak olan Napolyon’u ikmal arabalarına verdiği emirle kesinleşmiştir.

Bu iki önemli gelişmenin ardından Fransa’da trafik sağdan akmaya başlamıştır.

Avrupa’da Avusturya-Macaristan, Rusya ve Portekiz Napolyon’a uymadılar. Bu ülkeler Birinci Dünya Savaşı’nın sonuna kadar soldan trafik kullandılar. Avusturya’nın Na- polyon tarafından işgal edilmiş bölümü sağdan kullanırken öteki kısım hâlâ soldan kullanıyordu. Sonunda Hitler başta Avusturya olmak üzere tüm latayı sağ trafik uygulamasına geçirdi. Avrupa’da bir tek tsveç sol trafikte ısrarlı oldu. Ancak Avrupa’ya sattıkları arabaların direksiyonlarını üretirken so­runlar yaşayınca 1967’de sağ trafiğe dönen son kıta Avrupa’sı üllkesi oldular.

Napolyon’un döneminde Amerika’da da arabacılar sağda oturmaya başladılar. 1792’de Lancester’den Philedelphia’ya yapılan yolun ‘sağ tarafı’ kullanılacaktır diye ilk kanunu Penntylvania eyaleti çıkardı.

Hiçbir zaman İngiliz işgali altına girmemesine karşın Japonya’da trafiğin neden soldan aktığıysa geleneksel neden­lere bağlanmaktadır. 1603-1867 arası 250 yıldan fazla dış dünyaya kapalı olan Japonya’da samurayl arın ayrıcalıkları bu ayrım, netleştirmiş ve bu alışkanlık günümüze kadar ulaş­mıştır. Silahlarını daha rahat kullanabilmeleri için soldan yü­rüyen samuraylara özenen halk da soldan yürümüştür.

Her ne kadar muhafazakâr tavırlarını korusalar da ya uyum sağlamak için İngiltere’de 1960 yılında trafik akış yönünü değiştirmek için çalışmalar yapılmış bu değişimin milyarlarca pound’a mal olacağı ortaya ^ ı K. t a t bu fikirden vazgeçilmiştir. Hindistan’da ise hem ekonomik açıdan hem de 1 milyara yaklaşan nüfus nedeniyle böyle bir değişimi gerçekleştirmek imkânsız görünmektedir.