Ana sayfa IŞIĞIN GÖR DEDİĞİ Doğadan keşfe: Ağaçkakanlar

Doğadan keşfe: Ağaçkakanlar

252
0

Ağaçkakanlar hakkında ne biliyorsunuz? Yalnızca ağaç delen bir kuş türü olduğunu mu? Ağaçkakanlar hakkında daha fazla bilginiz olsun istiyorsanız, bu yazı tam size göre!

Ağaçkakan dendiğinde akla ilk gelen şey, bu kuşun siv­ri gagasıyla ağaçlara vururken çıkardığı sestir. Ama çok azımız doğal hayatlarında onları görmüşüzdür veya gör­müş olsak da ağaçkakan olduğunu anlamışızdır. Peki, Woody Woodpecker karakteriyle çizgi filmlerine bile konu olan bu kuşun ağacı delme hızını hiç merak ettiniz mi?

Ağaçkakanlar, yuva yapmak ve yiyecek bulmak için ağaç kabuklarına seri vuruşlar yaparlar. Bazı ağaçkakanlar bir sani­yede 15-20 vuruş yapar. Kuşun iki vuruşu arasındaki zaman farkı, bir saniyeden çok daha azdır.

Kuşların büyük çoğunluğunda kafatası kemikleri birbirine yapışıktır. Gaga ise çenenin hareketiyle açılır. Oysa ağaçka­kanlarda gaga ve kafatası, vuruş sırasında oluşan şoku emen süngerimsi bir maddeyle birbirinden ayrılmıştır. Bu esnek madde, otomobil amortisörlerindekinden çok daha iyidir. Bu üstünlüğü, çok kısa aralıklarla oluşan şokları da emebil­mesinden ileri gelir. Bu madde her vuruşta oluşan şoku emip bir sonraki şoku karşılayacak duruma gelebilir. Üstelik bunu saniyede 10’u aşan vuruşun yapıldığı şartlarda başarır. Bu madde modem teknolojinin geliştirdiği tüm benzerlerinden üstündür. Ağaçkakanın kafatası ve üst gagasının olağandışı bir yöntemle bağlanmış olması, her vuruşta beyninin bulun­duğu bölümün gagadan uzaklaşmasını, böylece şok emici ikinci bir mekanizma oluşmasını sağlar.

Ağaçkakanların ayakları dörder parmaklıdır, ikisi öne ikisi arkaya yönelmiştir. Keskin ve çengelli tırnaklarıyla ağaç göv­delerine sımsıkı tutunurlar. Dik ve sivri tüylerden meydana gelen, kıvrılmayan güçlü kuyruklarını da destek olarak kulla­nırlar. Kısa sıçramalarla ve hızla ağaç gövdelerine tırmanırlar.

Renkleri çeşitli olup boyları cinslerine göre 9 ila 50 cm. arasında değişir. Çok ürkek olduklarından tenha orman ve bahçeleri tercih ederler. Çoğunlukla ağaçlarda gagalarıyla oydukları yuvalarda barınırlar. Ağaç kabuklarının altında yaşayan tırtıl ve böcekleri bulup yerler. Ağaçkakanların dili uzun ve solucana benzer olup hızla, gaga ucundan daha uza­ğa uzanabilir. Dilin dibi, ileri gidip gelebilen kıkırdaklı bir kısma bağlıdır. Bunun sayesinde dil rahatça ileri uzanıp çeki­lebilir. Ucu yapışkan ve kancalı olan diliyle tırtıl ve böcekle­ri zıpkınlayarak kabuk altındaki galerilerinden çekip alırlar. Bazı çeşitlerinin dil ucunda ince, sert, dikencikler de vardır.

Ağaçkakan, gagasıyla ağaç gövdesine belli aralıklarla vu­rur. Yansıyan sesleri değerlendirerek kabuğun hangi nokta­sında tırtıl bulunduğunu keşfeder. Böylece boşuna delme zahmetinde bulunmaz. Ağaçkakanların kabuk altlarındaki böcekleri görmeden yerlerini kesin olarak tespit edebilmeleri merak konusudur.