Ana sayfa GÜNDEM Sakarya Destanı’nın dördüncü günü…

Sakarya Destanı’nın dördüncü günü…

385
0

Kurtuluş Savaşımızın dönüm noktası Sakarya Meydan Muharebesi, 22 gün 22 gece sürdü. 99’uncu yılını kutladığımız bu zafere giden yolda yaşananları Polatlı Tarihi Alanlar Tanıtım Merkezi işbirliği ile gün gün yayınlıyoruz.

Polatlı Tarihi Alanlar Tanıtım Merkezi işbirliği ile Sakarya Zaferinin 99. Yıldönümünde, gün gün zafere giden yolu siz okuyucularımıza sunuyoruz. Sakarya Zaferi’nin dördüncü günü 26 Ağustos 1921 tarihine dayanıyor…

Öldü Denilen Yerde Dirildiğimiz Yer Sakarya

Günün önemli olayları: 26 Ağustos’ta düşmanın, Türk kuvvetlerini güneyden kuşatma ve cepheden yarma harekatı, cephedeki Türk kuvvetlerinin direnişiyle mevzii başarılarından ileriye gidemedi. Türk kuvvetleri bugünden itibaren kesin sonuçlu bir meydan muharebesi yapmak üzere direnişe azmetmişlerdi. Başkomutan Mustafa Kemal, 2nci Grup mevzilerini terk etmek, 1 ve 2nci Grupların da mevzilerini düzeltmek zorunda kalmaları üzerine son TÜRK yurdunun savunulmasında uygulanacak taktiği en veciz şekilde şöyle emretti; “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır o satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı, vatandaşın kanı ile ıslanmadıkça terk olunamaz. Onun için küçük, büyük her birlik, ilk durabildiği noktada yeniden düşmana cephe kurup savaşa devam eder. yanındaki birliğin çekilmeye mecbur olduğunu gören birlikler ona tabi olamaz. Bulunduğu mevziide sonuna kadar dayanmaya ve karşı koymaya mecburdur.”  Ayrıca bir tedbir olarak, Başkomutan, Milli Savunma Bakanı Refet Bey’e telgraf çekerek Hükümet ve Meclisin KAYSERİ’ye taşınması için hazırlık yapmasını istedi. Tabi ki bu tedbir Yunanlıların bu günkü hızla taarruz etmeleri düşünülerek alınmıştı.

Başkomutan Mustafa Kemal, vatanın savunmasında uygulanacak taktiği bu gün verdi!

Türk Batı Cephesi Komutanlığı da 26 Ağustos için düşmanın bütün cephelerde taarruza geçeceğini tahmin etmekteydi. Nitekim o da bu gece saat 04.00’de yayınladığı emirde: «Ordu, 26 Ağustos günü, başlangıçta bütün cephede düşman taarruzunu bekleyecek, mevzilerini kesin olarak savunacak ve muhafaza edecektir.» diyor ve savaşın daha çok düşman kuşatma kanadında yoğunluk kazanacağına dikkat çekerek: «l nci grup, düşman taarruzunda ordu sol kanadını kesin olarak elde bulunduracak ve gerekirse süvari tümenlerini feda etmek suretiyle meydan muharebesine ağırlığını koyacaktır.» diye ekliyordu. Gerçekten de Türk komuta kademesinin beklediği gibi 26 Ağustos sabahı erken saatlerde. Yunan taarruzu bütün cephede başladı. Beylikköprü bölgesinde, demiryolunun iki tarafında Yunan 7 nci Tümen birlikleri hücuma geçerken, buradan kilometrelerce uzakta, güneyde 90 kilometre genişliği bulan asıl cephede de üç Yunan kolordusu bütün kuvvetleriyle saldırıya geçmişti. Yakıcı Ağustos güneşi ağır ağır yükselirken, kulakları sağır eden top ve makinalı tüfek sesleri, Anadolu bozkırında zorlu bir kavganın çığlığı halinde yankılanıp duruyordu.

Türbe Tepe kaybedildi…

Albay Platis komutasındaki 7 nci Yunan Tümeninin, Porsuk kuzeyindeki bir başka alayı da emrine alarak kuvvetli topçu desteğinde giriştiği taarruz, bazı küçük toprak kazancının ötesinde bir başarı sağlamadı ise de, Albay Kâzım (Özalp) komutasındaki üç tümenli Mürettep Kolorduyu ve Albay Halit (Karsıalan) komutasındaki takviyeli bir tümenli 4 ncü Grup birliklerini yerinde tutarak, bir kısım kuvvetleriyle Güney cephesine yardıma gitmelerine engel olmasıyle gene de görevini fazlasiyle yapmış oldu. Yıldız dağı ve Toydemir sırtlarında ise akşama kadar süren nefes nefese savaşlar sonunda, daha önceki üç günde olduğu gibi, pek bir ilerleme gösteremediler. Türk tümenleri, genellikle mevzilerini korumuşlardı.Üç gündür Mangal dağı ve Türbe tepe savaşları sonunda bir hayli yıpranmış olan Gruplarımız, aralıksız akşama kadar süren çetin savaşlar sonunda mevzilerini koruyamadı ve yer yer çekilmeye başladılar. Türbe tepeyi savunan 57 nci Tümen de üstün düşman taarruzları karşısında bu tepeyi kaybetti. Cephe ileri geri dalgalanıp duruyordu. Bugün iki taraf da varını yoğunu ortaya koymuş, bütün kuvvetlerini savaş alanına sürmüştü.

Bir yıl sonra aynı günde (26 Ağustos 1922) ise Büyük Taarruzla son darbeyi indirecekti

Bizim için durum, gene de tehlikeli ve kritikti. Cephe, her an kopabilecek bir yay gibi gerilmiş, elde doğru dürüst bir ihtiyat kalmamıştı. Aralıksız süren bugünkü savaşlar sonunda zaten az olan topçu cephanesi ve diğer silah mühimmatı büsbütün azalmıştı. Ertesi günü de düşmanın aynı şiddetle taarruzu halinde cephenin dayanıp dayanamayacağı, korkulu bir soru halinde kafaları kurcalayıp durmaktaydı. Evet, herşeye rağmen ordu dayanıyordu. Türk savunması büyük baskı ve ateş altında yer yer bükülüyor, kırılıyor, çöküyor, fakat ilk yamacın kıyısında yeniden duruyor, yeniden direniyor, yeniden karşı koyuyordu. Alptekin Müderrisoğlu, o günün kayıpları hakkında aşağıdaki bilgileri verir: «15 nci Tümen 38 nci Alay l nci Taburunun yirmi kişilik subay kadrosu, üç günlük çarpışmadan sonra altıya inmişti: Tabur komutanı emir subayı, iaşe subayı ve dört bölükte yalnızca üç yedeksubay teğmen.. Teğmenler bölük komutanlığı görevini yüklendiler, çavuşlarda takım komutanlığı görevini.. Üç günlük boğuşma nın şehit ve yaralı yitikleriyle koca tabur erimiş, bir bölüğe dönmüştü.» Cephenin yarılma tehlikesinin ortaya çıktığı bu günde acaba çarıklı ayakları parçalanmış bu ordu ölüm kalım savaşının yaşandığı bu toprakları canı pahasına savunacak mı yoksa çözülüp Anadolu içlerinde kaybolup tarih sahnesinden silinecek miydi. Tabi ki Türk ordusu her neye mal olursa olsun Sakarya’da direnecek, artık hiç bir çarenin kalmadığı son ana kadar şansını bu mevzilerde deneyecekti… Bir yıl sonra aynı günde (26 Ağustos 1922) ise Büyük Taarruzla son darbeyi indirecekti.