Ana sayfa Doğru Kalem HUKUK DEVLETİ

HUKUK DEVLETİ

625
0

Hukuk  , devletin temel taşıdır . Hukuk eğer yönetimler tarafından GUGUK ‘a çevrilirse devlet çöker.  Çünkü Guguk kuşu yuva asalağı bir kuş olup , yumurtasını başka bir  kuşun yuvasına bırakır , kuluçka dönemi sonrası yumurtadan çıkınca asalak olarak büyüdüğü yuvayı dağıtarak uçup gider. Bunun için devlet yuvasının dağılmasını önleme açısından HUKUK DEVLETİ’nin önemini kavramak gerekir .

Siyasallaşarak halkın güvenini kaybeden yargı hukuk devleti için en büyük tehlikedir. Yargının güven kaybetmesi beraberinde hukuk devleti kavramının yok edilmesiyle anarşiyi , anarşi de toplumu anti demokratik yollardan yeni yönetimler arayışı içine yönlendirir  ve sonuç olarak MİLLİ İRADE kavramı sadece tartışma konusu olmaya mahkum edilir.

1982 Anayasasının 2’nci maddesine göre, “Türkiye Cumhuriyeti… bir hukuk devletidir”.

Hukuk devleti  en kısa tanımıyla, faaliyetlerinde hukuk kurallarına bağlı olan, vatandaşlarına hukukî güvenlik sağlayan devlet demektir.

Anayasa Mahkemesi de 12 Kasım 1991 tarih ve K.1991/43 sayılı Kararında hukuk devleti ilkesini, benzer bir şekilde “yönetilenlere en güçlü, en etkin ve en kapsamlı biçimde hukuksal güvencenin sağlanması, tüm devlet organlarının eylem ve işlemlerinin hukuka uygun olması” olarak tanımlamıştır.

Anayasa Mahkemesi, 25 Mayıs 1976 tarih ve K.1976/28 sayılı Kararında hukuk devletini şöyle tanımlamıştır:

“Hukuk devleti ilkesi, insan haklarına saygılı ve bu hakları koruyucu âdil bir hukuk düzeni kuran ve bunu devam ettirmekle kendini yükümlü sayan, bütün davranışlarında hukuk kurallarına ve Anayasa’ya uygun, bütün eylem ve işlemleri yargı denetimine bağlı olan devlet demektir”.

Anayasa Mahkemesi 1982 Anayasası döneminde verdiği birçok kararda hukuk devletini tanımlamak için şu formülü kullanmaktadır:

“Hukuk devleti, her eylem ve işlemi hukuka uygun, insan haklarına saygı gösteren, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlarından kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan, yasaların üstünde yasa koyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunduğu bilincinden uzaklaştığında geçersiz kalacağını bilen devlettir”.

Anayasa Mahkemesi 27 Mayıs 1999 tarih ve K.1999/15 sayılı Kararında hukuk devletinin yasama organının da hukuka bağlılığını içerdiğini şu şekilde belirtmiştir:

“Hukuk devletinde, yasama organını da kapsayacak biçimde devletin bütün organları üzerinde hukukun ve Anayasa’nın mutlak egemenliği vardır. Yasakoyucu her zaman hukukun ve Anayasa’nın üstün kuralları ile bağlıdır”.

Anayasa Mahkemesi 1 Temmuz 1998 tarih ve K.1998/45 sayılı Kararında hukuk devleti tanımı ve gereğine ilişkin olarak şöyle demiştir:

“Hukuk Devleti, insan haklarına saygılı ve bu hakları koruyan, adaletli bir hukuk düzeni kuran ve bunu sürdürmekle kendini yükümlü sayan, bütün işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı olan Devlettir. Böyle bir düzenin kurulması, yasama, yürütme ve yargı alanına giren tüm işlem ve eylemlerin hukuk kuralları içinde kalması, temel hak ve özgürlüklerin, Anayasal güvenceye bağlanmasıyla olanaklıdır”.

Anayasa Mahkemesinin hukuk devleti daha da geniş bir şekilde tanımladığı kararları da vardır. Örneğin, Anayasa Mahkemesi, 12 Kasım 1991 tarih ve K.1991/43  sayılı Kararında şöyle demiştir:

“Temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınmadığı, hukukun evrensel kurallarına saygı gösterilmediği ve adaletli bir düzenin gerçekleşmediği bir ortamda hukuk devletinden söz edilemez”.

Görüldüğü gibi Anayasa Mahkemesi hukuk devleti ilkesini çok geniş bir şekilde tanımlamaktadır. Anayasa Mahkemesine göre, hukuk devleti kavramı içinde, insan hakları, adalet, eşitlik, Anayasaya saygı, hukukun üstün kurallarına saygı, evrensel hukuk kurallarına saygı, yargı denetimine tâbi olma gibi unsurlar bulunmaktadır.

Hukuk devletinin özellikleri maddeler halinde şöyle sıralanabilir:

Yargı bağımsızdır. Ve yargıç güvencesi vardır. Verdiği karardan dolayı cezalandırılamaz , sürülemez, tenzil-i rütbeye uğratılamaz.

Kuvvetler ayrılığı vardır. Yasama , Yürütme ve Yargı tek adamın inisiyatifinde değildir.  

Temel hak ve özgürlükler kesin bir şekilde güvence altına alınmıştır.

Mutlak güç hukukundur.

Hukuksuz eylemlere yargı yolu açıktır.

Özgürlük kaide, yasaklar istisnadır.

Bireylerin eşitliği temel alınmıştır.

Devlet hukuka uymak ve hukuk içinde kalmak zorundadır.

Yukarıdaki özellikler hukuk devletinin temel özellikleridir. Bu sıfatları taşımayan bir devletin hukuk devleti olduğu iddia edilemez.

Saygılarımla