Ana sayfa Doğru Kalem SİNCAN UYGUR ÖZERK BÖLGESİ

SİNCAN UYGUR ÖZERK BÖLGESİ

697
0
PAYLAŞ

ABD Temsilciler Meclisinin geçen gün Çin’e ; Uygur Türklerine yapmış olduğu insanlık dışı muameleler nedeniyle yaptırım kararı almasından sonra bir Türk olarak bugüne kadarki pasif kalmamdan şahsen utandım. Oysa 1993 yılında Rusya’da Gorbaçov döneminde bağımsızlıklarının hemen ilk yılında başta Azerbaycan olmak üzere, Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkmenistan’ı ziyaret etmiştim.

Bugün Çin  mezalimi altında inim , inim inletilen Doğu Türkistan tarihi Türk tarihiyle başlar. Hun devleti , Göktürk devleti , Uygur devleti , Karahanlı devleti gibi Türk devletlerinin kurucu ve yöneticileri arasında Doğu Türkistanlıların ecdadı bulunur.

Doğu Türkistan konum olarak kuzeyde Rusya , Doğu ve Güneyde Çin ,batıda Kazakistan , Kırgızistan , Tacikistan , Pakistan ve Afganistan ile komşudur.

1758 yılında Mançurlar tarafından işgal edilen Doğu Türkistan’da 1864 yılında Kaşgariye adında bir hanlık kurulmuş ve Osmanlı devletine biat etmiştir. Ancak Rusya ve Çin’in işbirliği neticesinde 1877 yılında yeniden işgal edilmiş ve 1884 yılında Sincan eyaleti olarak Çin devletine ilhak edilmiştir. 1933 yılında Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti , 1944 yılında ise Doğu Türkistan Cumhuriyeti ilan edilmiş ise de 1949 yılında komünist Çin tarafından işgal edilmiş ve 1955 yılında Sincan Uygur Özerk Bölgesi ilan edilmiştir.

1953 nüfus sayımında, nüfusun %75’ini Uygurlular, % 6’sını Han Çinlileri oluştururken, 2000 yıllara geldiğimizde bu oranı %40,57 Han Çinlileri, %45,21 Uygurlular oluşturmaktadır.

Soğuk savaş döneminde bu bölgeyi toprakları arasına katmak isteyen Sovyet Rusya, Uygur – Çin sorununu tırmandırmak için Kazakları Çin’e karşı kışkırtmıştır. Sovyet Rusya’nın bu hamlesine karşı Çin, Sincan – Sovyet sınırına Bing-tuan milislerini yerleştirerek cevap vermiştir.

1944-1949 arasında, Sovyetler Birliği’nin desteğiyle İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti kurulur. Doğu Türkistan Cumhuriyeti 1949’da Halk Kurtuluş Ordusu’nun Sincan’a girmesiyle birlikte sona erer.

Sovyet Rusya’nın Afganistan işgaline başlaması ile Çin, bu kez Kazakları Sovyet Rusya’ya karşı özellikle Müslüman Soykırımı söylemi ile kışkırtmaya başlamış, kısmen de başarılı olmuşlardır.

Çin’in, Uygur Bölgesine göçleri teşvik etmesi de bu dönemde hızlanmıştır. Burada Çin, Sovyet yayılmacılığına karşı sınırı güvene almak isterken, aynı zamanda bölgenin demografik yapısını da kendi çıkarları doğrultusunda değiştirmeye başlamıştır.

Doğu Türkistan’da şu anda neler oluyor , durup dururken biz bu yazı dizisine neden başladık :

Çin’in batısındaki Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde, yaklaşık 1 milyon Müslüman Uygur Türkü, devletin “eğitim kampı” adını verdiği tesislerde tutuyor.

BBC’nin özel izinle girdiği bu tesislerden elde edilen görüntüler ve yapılan röportajlar, kurulan sistemin “cezaevine daha yakın olduğunu” gösteriyor.

Pekin hükümeti bu kampların varlığını uzun süre reddediyordu.

Ancak bu kamplar “radikal ideolojilerle” mücadele kapsamında, “mesleki yeterlilik eğitim merkezleri” olarak resmi bir yapıya büründürüldü.

Namaz kılmanın yasak olduğu kamplarda “öğrenciler”, 10’ar kişilik koğuşlarda kalıyor.

Tesis yetkilileri, yapılan eğitimle ilgili olarak ise, “Biz onların düşüncelerindeki aşırı eğilimleri ayıklıyoruz” diyor.

Yaklaşık 1 milyar 385 milyon nüfuslu Çin’de Budistler nüfusun yaklaşık yüzde 18, Hristiyanlar yüzde 5’ini ve Müslümanlar da yüzde 1,8’ini oluşturuyor.

Saygılarımla