Ana sayfa GÜNDEM Yanımızdaki Osmanlı Tarihi Hazinesi : BÖLÜM-15 III.Mehmed(1566-1603)

Yanımızdaki Osmanlı Tarihi Hazinesi : BÖLÜM-15 III.Mehmed(1566-1603)

471
0
PAYLAŞ

Geçen sayımızdan itibaren Osmanlı Tarihimizi ve padişahlarımızı sizlere tanıtmaya başladık. Bu konudaki ilk araştırmamızı, Osmanlı Devleti’nin fikir babası ve manevi kurucusu olarak addedilen Şeyh Edebali’yi sizlere tanıtacak ilimiz Bilecik’ten başlattık. Bilecik şehri Polatlı’ya iki buçuk saat mesafede bir kent. Osmanlı’nın kurulduğu ve dirildiği başkent olarak geçen bu il özellikle Şeyh Edebali Türbesi’ne ev sahipliği etmesi ve Ahilik biliminin yaşatıldığı bir yer olarak tarihte yer alıyor.

Bu yazı dizimizde Osmanlı’nın kuruluşundaki ilginç anekdotlar ve tarih sahnesinden aldığımız notlarla padişahlarımızı da  sizlere kısaca tanıtacağız. Bu arada her bölümde Şeyh Edebali’nin Osman Gazi’ye verdiği nasihatten çeşitli bölümleri sizlere aktaracağız.

ŞEYH EDEBALİ’NİN OSMAN BEYE NASİHATI

“- Ey Oğul!

“Akacak kan boş yere akmamalı. Ona yol ve yön lazım.. Zira kan, toprak sulamak için akmaz. Kişinin gücü, günün birinde tükenir, ama bilgi yaşar. Bilginin ışığı, kapalı gözlerden bile içeri sızar, aydınlığa kavuşturur.”

III.Mehmed(1566-1603)

Osmanlı padişahlarının on üçüncüsü, İslam halifelerinin yetmiş sekizincisi olan III. Mehmet, 8 yıl padişahlık yapmıştır. 26 Mayıs 1566’da Manisa’da doğan III. Mehmet’in babası III. Murat, annesi ise Safiye Sultan’dır. Şehzadeliğinde İbrahim Cafer Efendi, Haydar Efendi ve Pir Mehmet Azmi Efendi’den tahsil görmüş, âlimlerden dersler almıştır. 1538yılında devlet işlerini öğrenmesi ve tecrübe kazanması amacıyla Manisa Sancak Beyliği’ne gönderildi. 1595 yılına kadar Sipahi Bey’in lalalığında görevini sürdürdü. Babası III. Murat’ın ölümünü öğrendikten 11 gün sonra İstanbul’a gelerek 27 Ocak 1595 tarihinde Osmanlı tahtına çıktı. Tahta çıktığında 19 kardeşini katlettirdi. Babası III. Murat vefat ettiğinde Osmanlı-Avusturya Savaşı devam etmekteydi. 1 Temmuz 1595’te Avusturya’nın kuşatması sonucu Estergon Kalesi düşmüş idi.Koca Sinan Paşa Veziriazamlığa ve serdarlığa getirildi. Sadrazamlardan Ferhat Paşa’nın Estergon başarısızlığı yüzünden idamı, Lala Mehmet ve Koca Sinan Paşalar’ın vefatları ve 27 Ekim 1595 Köprü Faciasıyla Akıncı Ocağı’nın çok zarar görmesi neticesinde, Estergon, Vişegrad, Tegovişte, Yergöğü düşman eline geçti.Bu gelişmeler üzerine III. Mehmet, Damat İbrahim Paşa’nın desteği ile 20 Haziran1596’da Eğri Seferi’ne çıktı. 4 Ekim’de başlayan Eğri Kalesi kuşatması 12 Ekim’de kalenin ele geçirilmesi ile son buldu.Eğri Kalesi’ni fethinden sonra 15 Ekim 1596’da Osmanlı ordusu Haçova’da Avusturya, Erdel, Alman, İspanyol, Fransız, Çek ve Leh kuvvetlerinden oluşan ordu ile karşılaştı. Avusturya Arşidükü Maximillien komutasındaki ordu, 26 Ekim1596’da Osmanlı kuvvetlerince yenildi. Ancak III. Mehmet’in İstanbul’a dönmesi ile Budin’nin kuzeyindeki Vaç bölgesinde başarılı olunamadı. Bir süre sonra Kanuni Sultan Süleyman döneminde fethedilen Yanıkkale düştü.Osmanlı kalelerinin Avusturya’nın eline geçmesi üzerine Sadrazam Damat İbrahim Paşa ordunun başına geçerek Belgrad’a geldi. Kışı geçirdikten sonra Kanije Kalesi’ni kuşattı. 10 Eylül 1601’de kale ele geçirilerek Tiryaki Hasan Paşa Beylerbeyi olarak atandı. Arşidük Ferdinand kaleyi geri almak için uğraştıysa da başarılı olamadı.Bu zaferden sonra  İstolni, Belgrad ve Estergon, 1603’de de Uyvar fethedildi.Osmanlı Devleti’nin Avrupa’da harp içinde olmasından yararlanan İran Safevi Devleti, Anadolu’da Celali Ayaklanmalarına destek oldu. İran sınırında çıkan isyanlar ve Safevi Devleti’nin ilerlemesi sonucu III. Mehmet, 25 Ağustos 1603’de Ferhat Paşa komutasındaki orduyu bölgeye gönderdi. Şah I. Abbas, Tebriz ve Eriven’ı almıştı. İran İle savaş devam ederken III. Mehmet 21 Aralık 1603’de 38 yaşında vefat etti. Ayasofya Camiinde türbesine defnedildi.Sancakbeyliğinden gelen son Osmanlı padişahı olan III. Mehmet, nazik ve sessiz olarak bilinirdi. “Adlî” mahlasıyla şiirler yazmıştır. Kendisinden sonra yerine oğlu I. Ahmet geçmiştir.

İşte onun deyimleriyle söyledikleri :

İmtisali cahid u filllah olubdur niyyetüm,

Din – i islamın mücerred gayretidür gayretüm.

Fazl – ı Hakku Himmet – i cünd – i ricalullah ile ,

Ehl – i küfri ser – te – ser kahreylemektedir niyyetüm.

Ben , Eğri Fatihi III.Mehmed Han’ım.Dedem Kanuni Sultan Süleyman’ın yadigarı Estergon düşman eline düşmüştü.Bu üzerine dedem Kanuni’den sonra ilk kez ordu’nun başına cihad yollarına düştüm.Peygamber efendimizin hırkasını sırtıma geçirerek Haçova’da Nemçellileri ağır bozguna uğrattım.Eğri’yi Kanije’yi fetih ettim.Tiryaki Hasan Paşa Kanije’de destanlar yazdı.Yeni Cami’nin temelleri benim dönemimde atıldı.Anadolu’da çıkan Celali isyanları en büyük üzüntümdü.Sekiz senelik hükümdarlık sürecinde dinime ve milletime hizmet etme gayretinden asla ayrılmadım.

III.Mehmed’in merak edilen özelliği : Vefatı , saraya dönerken yolda karşılaştığı bir meczubun “56 gün sonra gelecek kazadan kurtulamazsın. Gafil olma padişahım” demesi 3.Mehmed’i etkilemiştir. Yemeden içmeden kesilen padişah 21 Aralık 1603’te kalp krizi geçirerek hayatını kaybetmiştir.