Ana sayfa GÜNDEM Doğru gübreleme nasıl yapılır? -2

Doğru gübreleme nasıl yapılır? -2

8156
0

4E Tarım sahibi Ziraat Mühendisi Ertuğrul Kömez, gübreleme uygulamalarının bilinçli yapılmadığını söyledi.

4E Tarım sahibi Ziraat Mühendisi Ertuğrul Kömez, gübreleme uygulamalarının bilinçli yapılmadığını söyleyerek konuya ilişkin yazılı basın açıklamasında bulundu. Mühendis Ertuğrul Kömez, konuya ilişkin yaptığı yazılı basın açıklamasının ikinci bölümünde şu bilgilere yer verdi:

Amid azotu, amonyuma ne zaman döner?
“Yağmur yağana kadar yine dönüşür ama amonyuma değil, “amonyumun kötü kardeşi” olan “özgür kız amonyak”a dönüşür. Amonyak, azotun bitki açısından işe yaramaz bir formudur ve bu forma dönüşen azot, havaya karışarak atmosferde kaybolur. Bitkiler ardından öylece bakar. Buharlaşma ile azot kaybı denilen olay işte tam olarak budur. Bu yetmezmiş gibi azot, amonyum formunda iken de toprak yüzeyinde kayba uğramaya devam eder. Ta ki nitrata dönüşene kadar. Keza nitratta uçma/buharlaşma çok azdır. Nitrat kolay yıkanır ancak buharlaşmaz. Bu azot ilişkilerini bilimsel kaynaklardan okuduğunuzda nitrifikasyon, denitrifikasyon gibi kavramlar kullanılır. Kafa karışıklığı olmaması için terminolojiye girmemeye çalıştım. Çok kabaca da olsa olayın özü budur. Ama daha çok ayrıntısı var.”
Peki üre gübresini tarlaya attık. Ne kadar azot kaybımız olur?
Üre atıldı. 12 saat içinde yağmur yağdı. Kayıp: %4-7, Üre atıldı. 24 saat sıcak ve yağmursuz bi hava geçti. Kayıp: %12-25, Üre atıldı. 3 gün kurak ve yağışsız bir hava geçti. Kayıp: %40-45, Üre atıldı. 15 gün kurak ve yağışsız bir hava geçti. Kayıp: %74-92, Yani tarlaya 20kg üreyi attınız. Düşük bir ihtimal ama 15 gün yağmur yağmadı, üstüne adam gibi bir çiğ de düşmedi. Attığınız ürenin 17 kg’ı kaybedilmiştir diyebiliriz. O noktadan sonra attığınız üre 20 değil, sadece 3 kg ‘ dır. Geçmiş olsun.
Kayıplar toprak yapısına, gece düşen çiğe göre değişiklik gösterir ama genel kayıp oranları bu civardadır. Buradan ne kadar kaybın olduğunu kabataslak hesaplayabilirsiniz.
“Kalsiyum nitratta buharlaşma kaybı olmaz”

“Bu nedenle üre gübresi için (sular seller götürmeyecek şekilde) ne kadar çok yağış alırsak o kadar iyidir. Ürede istenmeyen asıl şey, üre atıldıktan 25-30 gün sonra, yani gübrenin pik döneminde iken arka arkaya gelen kuvvetli yağışlardır. Bu güçlü yağışlar, nitrata dönüşmüş olan, hazır ve işe yarar azotu yıkayacağı için istenmez. Diğer üst gübrelerde de kayıplar mevcuttur. Ama durumları biraz daha farklıdır. Mesela 21 ‘ lik amonyum sülfatta yıkanma kaybı çok ama çok az olur, buharlaşma ise fazla. Kalsiyum nitratta ise buharlaşma kaybı olmaz, lakin yıkanma kaybı çok fazla.”
Genel denge şu şekildedir:
“Buharlaşma kaybı çok olan azotlu gübrede yıkanma kaybı az olur. Yıkanma kaybı çok olan azotlu gübrede de buharlaşma kaybı az olur. Ama genel olarak bakımınızda, toprağa azot vermenin en iyi yolu ‘amonyum nitrat’ gübresidir. Hangi koşul olursa olsun, atılan gübrenin en az yarısı bitkiye kazandırılır. Her şartta bitki azotun yarısını alır. Amonyum nitrat gübresinin tek kötü yanı, amonyum ‘ un kullanılması esnasında duyulan yüksek enerji ihtiyacıdır. Aslında bu, sadece nitrat içerenler hariç tüm azotlu gübrelerin en büyük sorunudur. Bitkinin bu enerjiyi karşılayabilmesi için ciddi miktarda su ve karbonhidrata ihtiyaç duyar ve bunları karşılayamadığı durumlarda doğrudan strese girer.”
Amonyum nitrat gübresi için en ideal yağış şekli nedir?
Amonyum Nitrat en kolay eriyen gübre olduğu için çok bir yağışa ihtiyacı yoktur. Erimesini sağlayacak ama nitratı yıkamayacak kadar, (takriben toprağa 3-4 parmak işleyecek kadar) bir yağış yeterlidir.
Örneğin 3 gün sürecek çok kuvvetli bir yağış söz konusu. ‘Aman yağmuru kaçırmayalım’ deyip nitratı atmak, aşırı bir yıkanmaya maruz kalacağından düşündüğünüz sonucu vermeyebilir. Onun yerine bir süre daha bekleyip daha hafif bir yağış öncesi atmak, alacağınız faydayı artırır.
Gübre, su, bitki ilişkisi:
Hangi üst gübre olursa olsun, gübrenin işe yaraması, faydalı olabilmesi için ‘su şarttır’. Çünkü bitkiler bu gübreyi sadece su vasıtası ile alabiliyorlar. Mantık en basit hali ile şu: Gübre atılır. Yağış yada sulama ise su verilir. Gübre bu suda erir. Bitkinin kök bölgesine inen, içerisinde erimiş gübre bulunan bu su, kökler tarafından alınır. Önemli ayrıntı: gübre kökler topraktan sadece su ile alınır. Eğer su yoksa, toprağa istediğiniz kadar gübreli atın, nafile. Su yoksa, alınamaz. Yapraklarda bulunan stomalar da (gözenekler de) aynı şekilde çalışırlar. Verilen gübre su vasıtası ile buralardan alınır.
Son konu: sıcaklık
Üre İle Verilen amid formundaki azotun, bitki tarafından alabileceği formlara, yani ‘amonyum ve nitrat’a dönüşmesi gerekli dedik. Toprakta bu işi yapan küçük bir ordumuz bulunur. Bunlara genel olarak ‘nitrifikasyon bakterileri’ denir. Tüm doğaya kabul ettirdikleri 4 şartları vardır: 10 derece ve üstü yoprak sıcaklığı, içerisinde %25 hava ve su olan tavlı bir toprak, organik madde, uygun ph.Yani bu 3 şart oluştuğunda bunlar çalışmaya başlar ve bitkinin ihtiyacı olan nitrat azotunu üretmeye başlarlar. Eğer bu şartlar tam olarak sağlanmamışsa, adam gibi çalışmazlar ve siz isterseniz 100 kg üre atın, nafile. Bitki sadece bunların ürettiği kadarını alabilir. Geri kalan azot buharlaşma ve yıkanmaya gider.

Azot gübrelemesinden sonraki en ideal şartlar:
“Havanın düzenli +10c olduğu (ideali +23-29), topraktaki havanın muhafaza edildiği, takriben 5-7 günde bir orta hafif bir yağışın alındığı, ‘Bir yağışlı, bir güneşli ama düzenli olarak sıcak’ olduğu iklim koşullarıdır.”